ÖLKƏDünya

Bəşəriyyət ‘tükənməz enerji’ mənbəyinə bir az da yaxınlaşdı

Avropa alimləri bildirirlər ki, termonüvə enerjisi əldə olunması istiqamətində böyük irəliləyişə nail olublar. Belə bir enerjiyə yalnız səmadakı ulduzlar malikdir

Avropa alimləri bildirirlər ki, termonüvə enerjisi əldə olunması istiqamətində böyük irəliləyişə nail olublar. Belə bir enerjiyə yalnız səmadakı ulduzlar malikdir.

BBC xəbər verir ki, Britaniyada mənzillənmiş JET (The Joint European Torus) laboratoriyası hidrogenin iki formasını bir-birinə sıxmaqla əldə olunan enerji miqdarı ilə özlərinə məxsus rekordu təzələyiblər.

Əgər termonüvə enerjisi Yer üzündə uğurla yaradıla bilərsə, bu, bəşəriyyətə faktiki olaraq tükənməz, aşağı karbonlu, aşağı radiasiyalı enerji mənbəyi verə bilər.

Sözü gedən eksperimentlər zamanı 5 saniyə ərzində 59 meqacoul (11 meqavat) enerji əldə ediblər.

Bu, alimlərin 1997-ci ildə əldə edə bildikləri enerji həcmindən iki dəfədən də çoxdur.

Əlbəttə, söhbət o qədər də böyük enerji həcmindən getmir və bu həcmlə yalnız 60 çaydandakı suyu qaynatmaq olar. Lakin təcrübənin əhəmiyyəti ondadır ki, eksperiment Fransada tikilməkdə olan böyük termonüvə reaktoru dizaynının düzgünlüyünü təsdiq edib.

Eksperimentlərə başçılıq edən professor Co Milns deyib ki, onlar termonüvə enerjisinin istehsalına bir qədər də yaxınlaşıblar:

“Biz nümayiş etdirdik ki, bizim cihazın içərisində mini ulduz yarada bilmişik…”

Günəşə nə var ki…

Fransanın cənubunda tikilməkdə olan ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor) – Beynəlxalq Termonüvə Eksperimental Reaktoru qurğusu Avropa İttifaqı, ABŞ, Rusiya və Çin də daxil dünya ölkələri konsorsiumu tərəfindən dəstəklənir.

Bu qurğu bəşəriyyətin elə bu əsrin ikinci yarısında etibarlı termonüvə enerjisi əldə etməsində sonuncu mərhələ sayılır.

Gələcəkdə istifadə olunacaq termonüvə stansiyaları istixana qazları buraxmayacaq və onların çox kiçik həcmlərdə qısamüddətli radioaktıv tullantısı olacaq.

Termonüvə reaktorunda enerji indiki nüvə stansiyalarında olduğu kimi atom nüvələrinin parçalanması yox, əksinə bir-birinə sıxılması ilə yaradılır. Bu da qeyd olunmalıdır ki, bu zaman kimyəvi birləşmə yox, yeni kimyəvi element yaranır.

Günəşin səthindəki nəhəng cazibə təzyiqləri belə reaksiyaların 10 milyon C dərəcədə getməsinə imkan verir. Lakin Yerdəki aşağı təzyiqli cazibə qüvvəsi şəraitində istiliyin 100 milyon C dərəcədən çox olması lazımdır.

Bu dərəcədə istiliklə birbaşa təmasa tab gətirəcək materiallar mövcud deyil. Buna görə də alimlər laboratoriya şəraitində belə enerjinin alınması üçün superqızdırılmış qazdan və ya plazmadan istifadə ediblər. Güclü maqnit sahəsi ilə saxlanan belə plazma istiliyin reaktorun divarı ilə təmasına imkan vermir və proses sanki havadan asılmış şəraitdə baş verir.

“Ulduztikənlər”

İngiltərənin Oskfordşir qraflığında yerləşən JET laboratoriyası bu təcrübə üzərində artıq 40 ildir ki, çalışır. Son on ildə təcrübələr Fransada tikilən stansiyanın modelinə uyğun cihazda aparılır.

Gözdən qaçırmayın:  Ölən Kadırovçular Belarus morqlarına aparılır - SƏS YAZISI

Fransa laboratoriyasının sözügedən plazma üçün üstünlük verdiyi “yanacaq” hidrogenin deuterium və tritium adlı iki izotopudur.

1997-ci ildə ilk rekordunu əldə edəndə JET laboratoriyası karbondan istifadə etmişdi. Lakin karbon tritiumu udur ki, bu da radioaktiv prosesdir. Buna görə də son təcrübələr üçün reaktor qazanının divarları berillium və volframdan hazırlanıb. Bu metallar karbondan 10 dəfə daha az uducudurlar.

Mənbə: AzadlıqRadiosu
“24 saat”

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Back to top button