Dünyada ölüm səbəbləri arasında 3-cü yerdə! “Bunlar həyəcan siqnallarıdır” deyə xəbərdarlıq etdi.

Dünyada ən çox ölümə səbəb olan xəstəliklər arasında 3-cü yerdə olan KOAH Elmi Komitəsinin üzvü Prof. Dr. Özlüdən həyati xəbərdarlıq gəldi. Öskürək və bəlğəmə diqqət çəkən Özlü bunun həyəcan siqnalı olduğunu bildirib.

TƏMİZ HAVANIN ƏHƏMİYYƏTİ

“16 Noyabr Ümumdünya KOAH Günü”nün mövzusu “Sağlam nəfəs, sağlam həyat” olaraq təyin olundu. Səhiyyə Nazirliyindən verilən açıqlamada dünyada 2019-cu ildə 3,22 milyona çatan KOAH-dan ölənlərin sayının 2007-2017-ci illərdə 17,5 faiz artdığı bildirilib. “Ümumdünya KOAH Günü” çərçivəsində çıxış edən Səhiyyə Nazirliyinin Koronavirus Elmi Komitəsinin üzvü Prof. Dr. Tevfik Özlü dünyada ölüm səbəbləri arasında 3-cü yerdə olan KOAH üçün təmiz hava ilə nəfəs almağı təklif edib.

Ölüm səbəbləri arasında 3-cü yerdədir

KOAH səbəbiylə hər il 3 milyondan çox insanın həyatını itirdiyini və xəstəliyin müalicəsi mümkün olduğunu qeyd edən Prof. Dr. Özlü, “KOAH əslində Xroniki Obstruktiv Ağciyər Xəstəliyi sözlərinin baş hərflərindən ibarət qısaltmadır. Bu maneə nəfəs darlığı ilə özünü göstərir. Xəstələr ümumiyyətlə yuxarı qalxanda və pilləkənlərlə qalxanda nəfəslərinin qısaldığını bildirirlər. Sonrakı dövrdə onlar da düz yolda bu nəfəs darlığını hiss edirlər. Sonrakı dövrdə istirahətdə təngnəfəslik keçirməyə başlayırlar və hətta bu nəfəs darlığı onların gündəlik işlərini yerinə yetirməsinə mane ola bilər, onları yatağa bağlı və ya oksigendən asılı vəziyyətə sala bilər. Bu mütərəqqi bir xəstəlikdir. Bu xroniki xəstəlikdir və qarşısı alına bilən və müalicə oluna bilən xəstəlikdir. Dünyada ən çox ölümə səbəb olan xəstəliklər sırasındadır. Hal-hazırda dünyada üçüncü aparıcı ölüm səbəbidir. Təəssüf ki, KOAH səbəbiylə hər il 3 milyondan çox insan ölür.

iStock-1249729231

“XOXA SİQARET ÇEKMƏYƏN İNSANLARDA DA GÖRƏ BİLƏR”

KOAH-ın ortaya çıxmasının ümumi səbəblərindən birinin siqaretdən qaynaqlandığını ifadə edən Prof. Dr. Özlü, “KOAH siqaret çəkməyənlərdə də görülə bilər. Burada inhalyasiya edilən havada olan zərərli qazlar və tozlar faktordur, lakin ümumilikdə halların 2/3-i aktiv siqaret çəkənlərdir və siqaret çəkmə səbəbindən KOAH inkişaf edir. Digərləri peşə mühitində nəfəs aldıqları qaz və tozlara görə ola bilər. Yaxud, yanma, isitmə, yemək bişirmə məqsədləri üçün yandırılan yanacaqların yaratdığı tüstü və qazların atmosfer havasında inhalyasiyası və ya çirkləndiricilərin inhalyasiyası nəticəsində baş verə bilər. Ümumiyyətlə, bu zərərli qaz və tozların uzun illər təkrarlanan tənəffüs nahiyəsindən sonra ağciyərlərdə bu xəstəlik tədricən ortaya çıxır və irəliləyir.

DİQQƏT Öskürək, bəlğəm

25 yaşdan yuxarı insanların ağciyər funksiyalarının illər keçdikcə azaldığını bildirən Prof. Dr. Özlü, “Bilirsiniz, ağciyərlər həyati orqanlarımızın ən başındadır. 25 yaşdan sonra ağciyərlərdə tədricən funksional itkilər baş verir. Lakin KOAH-da bu funksional itki normal itkidən çox-çox kənarda olur və ümumiyyətlə 50-60 yaşdan sonra ağciyərlər sıradan çıxmağa başlayır və problemlər yaranır. Erkən dövrdə öskürək, bəlğəm kimi şikayətlər görülür. Ümumiyyətlə, siqaret çəkənlər bunu siqaretə bağladıqları üçün o qədər də vecinə deyil, siqaret çəkirəm, öskürürəm, bəlğəm deyirəm, bunu xəstəlik əlaməti kimi qəbul etmirlər. Buna görə də sağlam insan öskürməz və bəlğəm çıxarmaz. Əgər siqaret çəkirsinizsə və öskürək bəlğəm çıxarırsınızsa, bu, ağciyər xəstəliyinin başladığı deməkdir. Bu həyəcan deməkdir, bu həyəcanı eşitmək lazımdır. Nəfəs darlığı, bu işin daha bir prosesə varlığını göstərən ikinci bir həyəcandır. Bunu qocalığa verib adamlar “qocalmışam, yoxuşa çıxanda yoruluram” kimi fikirləşirlər. Ancaq qocalığa görə deyil, KOAH səbəbiylə meydana gələn nəfəs darlığıdır.

KOAH-ın qarşısı alına bilən bir xəstəlik olduğunu vurğulayan Prof. Dr. Özlü, “Təmiz hava ilə nəfəs almalıyıq və ciyərlərimizi qorumağın ən yaxşı yolu hər cür zərərli qazlardan, tozlardan, tüstülərdən və kimyəvi mühitlərdən uzaq durmaqdır. Pulmonoloqun nəzarəti altında bu xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq, şikayətlərini aradan qaldırmaq, xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almaq olar. Ağciyərlər doğulduğumuz andan ölənədək hər zaman bizim üçün ən zəruri orqanlardan biridir. Buna görə də ağciyərlərimizi qorumaq vacibdir. ‘Ümumdünya KOAH Günü’ bu məqsədlə yaradılmışdır; ağciyərlərinizdən xəbərdar olmaq. Ona görə də təmiz hava ilə nəfəs almağa diqqət yetirməliyik”, – deyə o bildirib. (DHA)

Tərcümə“24 SAAT”

Back to top button